O tych i o wielu innych zabytkowych domach możemy poczytać w nowym wydaniu książki Grzegorza Grątkowskiego „Architektura Podkowy Leśnej”.
"Podkowa Leśna jest jedyną w Polsce konsekwentną realizacją idei miasta-ogrodu. W przedwojennej ulotce promocyjnej Spółki Miasto-Ogród Podkowa Leśna czytamy, że: wybór Podkowy Leśnej na podmiejskie osiedle był wywołany tem, że miejscowość pod względem zdrowotnym, jaki i piękności natury odpowiada wszelkim wymaganiom potrzebnym dla Misata-Ogrodu i nie ma sobie równej na całej długości budowanej kolei (EKD)" – czytamy we wstępie do tej ciekawej książki.
Pierwsze próby
Koncepcję miasta-ogrodu sformułował w 1898 r. angielski działacz społeczny Ebenezer Howard. Było to wynikiem rozwijającego się wówczas zjawiska krytyki wielkich miast. Howard rozwijał jedynie pragnienia wielu ludzi, którzy mieli dość mieszkania w wielkich miastach i chętnie szukali dla siebie posiadłości wiejskich. Jednak związani z miastem (choćby pracą czy szkołą), szukali tych miejsc w najbliższej okolicy. Pierwszym takim projektem stał się Hitchin pod Londynem. Powstało tam miasto-ogród Letchworth, zaplanowane przez dwóch architektów Barry'ego Parkera i Raymonda Unwina.
Idea miasta-ogrodu dotarła wreszcie do Polski. Było to w pierwszej połowie XX w.
Pierwszą, choć nieudaną próbą stworzenia tego pomysłu w Polsce były plany zabudowy Ząbek pod Warszawą (1912 r.). Następne plany dotyczyły Młocin (1914 r.), ale i te nie doczekały się realizacji. W 1921 r. zaczęto realizację kolejnego pomysłu na dzisiejszym warszawskim Czerniakowie.
Lasy Młochowskie
Dzisiejsza Podkowa Leśna znajduje się na terenie kompleksów leśnych na południowym skraju Kotliny Warszawskiej. Niegdyś teren wsi Brwinów, zupełnie zalesiony, miał posłużyć do założenia miasta-ogrodu. Wyodrębniono z niego folwark Wilhelminów, który stał się zaczątkiem dzisiejszego miasta. Około 1900 r. wzniesiono tam parterowy dworek myśliwski "Aida", zamieszkiwany czasami przez państwa Iwaszkiewiczów, dopóki nie został wybudowany duży, piętrowy dom "Stawisko" (należący wówczas do rodziny Lilpopów). W tym właśnie czasie przemianowano Wilheminów na Podkowę Leśną.
Willa Aida
Stawisko
Dalsze dzieje
Jakie były dalsze losy tego terenu? Jakie koncepcje przyświecały kolejnym architektom? Część z nich możemy odnaleźć jeszcze w unikatowym pierwszym wydaniu Rocznika Podkowiańskiego.
W 1925 roku powstały szczegółowe plany. "Od tego momentu teren Podkowy Leśnej o powierzchni ok. 500 mórg podzielony został na dzielnice, kwartały oraz parcele i stopniowo rozprzedany pod nadzorem Zarządy Dóbr. Spod parcelacji wyłączono ścisłe centrum miejscowości – obszar, na którym później powstał m.in. kościół." I tak się zaczęła historia tego miasta.
Dopiero w 1961 r. Podkowa Leśna otrzymała prawa miejskie.
Co się działo przez te wszystkie lata? Kto tu zamieszkał, kto budował? Jak wyglądała Podkowa Leśna kilkadziesiąt lat temu, a jak wygląda teraz? Ile domów z lat trzydziestych istnieje jeszcze w swym niezmiennym kształcie? Na te i wiele innych pytań odpowiedzi znajdziemy właśnie w tej książce. Polecam serdecznie.
Teresa Barańska
Fot.: Autorka
Fotografia pierwszego wydania Rocznika Podkowiańskiego dzięki uprzejmości Krzysztofa Kiciora Kościeszy.
"Architektura Podkowy Leśnej"
autor: Grzegorz Grątkowski
wydawca: Towarzystwo Przyjaciół Miasta-Ogrodu Podkowa Leśna
Książka wspaniała, dająca wiedzę i dbałość o historię. Tylko dlaczego obecnie pozwala się na rozbiórkę zabytków - ostatnio "padł" zabytek przy ul. Prusa w Podkowie Leśnej. Postawiono nowy - skąd innąd - piękny dom, ale czy nie można było pogodzić przeszłości z teraźnieszością i przyszłością.
oby dla przyszłych pokoleń nie zostały tylko fotografie tego życzę w nowym 2008 roku
Właśnie.... zobacz sobie co się dzieje w Grodzisku Maz. Tam też "znikają" zabytkowe budynki w tajemniczy sposób. Często palą się, albo "samoistnie" zawalają..... To prosty sposób na pozbycie się "ruder". Tylko nikomu nie przyjdzie do zakutego łba, że ta rudera to zabytek. Patrz - dawny Szpitral na Okulickiego. Ciekawe czy inwestorzy budujący na jego tyłach luksusowe osiedle zadbają i o tą "ruderę". Bo teraz to ich własność. Palił się już kilka razy. Może nie jest to "zabytek" klasy 0, ale to część historii tego miasta. Jak pamiętam, Obiektyw opisywał już kiedyś jego dzieje. Władze miasta nie mają zamiaru się tym zapewne zajmować, bo i po co? Tak też miały w wielkim poważaniu dworek Skarbków dopóki "ktoś" nie uświadomił tych władz, że się mylą. Teraz ta sama władza chwali się wszem i wobec, że "uratowała" tak wspaniały zabytek. Tfu! A po prawdzie to nie władza go uratowała, ale ludzie, którzy chcieli ratować to co pewien Pan B.G chciał sprzedać, zburzyć czy co tam jeszcze innego. Ludzie! Za chwilkę nie będzie już o co walczyć! Stare fabryki (które można było przebudować wspaniale - jak choćby Stara Papiernia w Konstancinie czy Żyrardowskie mury) poszły u nas na śmietnik. Więc ratujmy co się da!!!!!! Mam nadzieję, że znajdzie się wreszcie ktoś, kto opisze zabytkowe budowle w Grodzisku i zacznie o nie walczyć. Ze szczególnym uwzględnieniem tych, którzy do dewastacji tychże się przyczynili. Pozdrawiam samorząd - głuchy i nieczuły na przeszłość.
książka ciekawa, naprawdę, ja też polecam, ale mam jedną uwagę na przyszłość... fotki są dość kiepskiej jakości no i te redakcyjne błędy. W takim wydawnictwie i przy tylu "redaktorach" można chyba to zrobić lepiej. Ale i tak polecam.
Droga P. Kamo
Pani uwaga jest niezmiernie ważna z 2. powodów:
jeżeli piszemy o sztuce nietaktem jest bylejakość, po wtóre znam co najmniej kilka osób w Podkowie które potrafią fotografować.
Czytaj codziennie Gazetę grodziską. Pismo Gazeta grodziska dostarcza najaktualniejszych informacji. Na stronie gazeta-grodziska.pl nic ciekawego nie znajdziecie:(
Artystka zajmuje się wszelkimi formami przekazu plastycznego. Brała udział w wielu wystawach w Polsce oraz za granicą – m.in. w Niemczech, USA i Wielkiej Brytanii. W latach 2003-2007 była kuratorem promocyjnej Galerii Autorów, od 2007 – galerii K87 w Milanówku. W Stowarzyszeniu Fabryka Sztuki działa od 2001 roku, jest jej współzałożycielką, posiadającą numer członkowski 1. Była organizatorem i inicjatorem większości wystaw i akcji Stowarzyszenia. Pałacyk Kasyno ul. Lilpopa 18, wstęp wolny!
09-02-2012 Między Nadarzynem...
Między Nadarzynem a Damaszkiem... Data:09-02-2012 Nadarzyn
Rozpoczęcie:18:30
Spotkanie autorsk...
Spotkanie autorskie z Panią Alicją Szafrańską autorką książki "Grodzisk Mazowiecki w pamięci za Data:09-02-2012 Grodzisk Mazowiecki
Magia dla początkujących Data:10-02-2012 Milanówek
Społeczne Liceum Ogólnokształcące Nr 5 w Milanówku oraz Against Gravity
Zapraszają na "Spotkania Geograficzne i Akademię Dokumentu 2011/2012"
Akademia Dokumentu to program edukacyjny kierowany do młodzieży licealnej w całości oparty na filmach dokumentalnych. Magia dla początkujących, reż. Jesse McLean, USA 2010 Miejsce: Społeczne Liceum Ogólnokształcące Nr 5 w Milanówku, ul. Fiderkiewicza 41
Wernisaż wystawy Jarosława Tomasza Kłosa. Piosenki Ch. Aznavoura, G. Becauda, J. Brela, E. Piaf, A. Osieckiej oraz utwory A. Piazzolli po francusku śpiewa Ewa Kabsa.
Akompaniament: Michał Załęski Galeria Kasyno, ul. Lilpopa 18. Wstęp wolny!
Rozpoczęcie:17:00
Koncert walentynkowy
Koncert walentynkowy Data:12-02-2012 Grodzisk Mazowiecki
Koncert Edyty Geppert w ramach Saloniku z Kulturą Data:12-02-2012 Milanówek
Zapraszamy Państwa na kolejną odsłonę "Saloniku z Kulturą". Tym razem dla naszej publiczności zaśpiewa Edyta Geppert.
Koncert Edyty Geppert to znakomita okazja do spotkania z jej niezwykłym kunsztem interpretatorskim i z tak rzadką już dziś umiejętnością budowania kontrastowych nastrojów - piosenki liryczne są zderzane z dramatycznymi, a dramatyczne - z zabawnymi, tzw. kabaretowymi reprezentowanymi przez teksty klasyka gatunku, Mariana Hemara. Szczegółowe informacje i rezerwacje biletów w sekretariaci MCK lub pod numerem telefonu 22 758 32 34.Bilety w cenie 50 zł i 40 zł.
Milanowskie Centrum Kultury, ul. Kościelna 3
V Powiatowy Konkurs Ortograficzny Data:17-02-2012 Milanówek
V Powiatowy Konkurs Ortograficzny "O Złote Pióro Starosty" pod honorowym patronatem Burmistrza Miasta Milanówka
Miejsce: Zespół Szkół nr 2, im. Gen. J.Bema, ul. Wójtowska 3
Rozpoczęcie:10:00
Wietnam i Birma -...
Wietnam i Birma - Dryfując między czasem a przestrzenią Data:17-02-2012 Milanówek
Społeczne Liceum Ogólnokształcące Nr 5 w Milanówku oraz Against Gravity
Zapraszają na "Spotkania Geograficzne i Akademię Dokumentu 2011/2012"
Akademia Dokumentu to program edukacyjny kierowany do młodzieży licealnej w całości oparty na filmach dokumentalnych. Wietnam i Birma - Dryfując między czasem a przestrzenią – Tomasz Murzyn Miejsce: Społeczne Liceum Ogólnokształcące Nr 5 w Milanówku, ul. Fiderkiewicza 41
